Wstęp: Rola snu w naszym życiu

Sen to nie tylko odpoczynek. To kluczowy proces regeneracyjny, który wspiera pracę mózgu, układu odpornościowego i hormonalnego. Brak odpowiedniego snu może prowadzić do obniżonej wydajności, problemów z koncentracją, a nawet zwiększać ryzyko chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca czy nadciśnienie.

Według badań, zaburzenia snu dotykają nawet 30% populacji dorosłych, a ich przyczyny są różnorodne – od problemów psychicznych, przez zaburzenia hormonalne, po niewłaściwy tryb życia.

Czym są zaburzenia snu?

Zaburzenia snu to grupa problemów zdrowotnych związanych z nieprawidłowym funkcjonowaniem rytmu dobowego lub jakością snu. Wyróżnia się kilka głównych typów:

1. Insomnia (bezsenność) – trudności z zasypianiem, częste wybudzanie się, zbyt wczesne budzenie się rano.
2. Hipersomnia – nadmierna senność w ciągu dnia, mimo pozornego wystarczającego czasu na nocny odpoczynek.
3. Parasomnie – nieprawidłowe zachowania podczas snu, takie jak lunatykowanie, koszmary, lęki nocne.
4. Zaburzenia oddychania w czasie snu – np. bezdech senny (apnoe).
5. Zaburzenia rytmu dobowego – np. zespół opóźnionej fazy snu (DSPS).

Objawy zaburzeń snu

Jak rozpoznać, że sen nie jest regeneracyjny? Kluczowe objawy obejmują:

• Trudności z zasypianiem lub budzeniem się.
• Uczucie zmęczenia po przespanej nocy.
• Problemy z koncentracją i pamięcią.
• Zmiany nastroju, drażliwość.
• Epizody lunatykowania lub koszmarów.
• Chrapanie i epizody bezdechu.

Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż 3 tygodnie, warto skonsultować się z lekarzem specjalistą.

Jak diagnozuje się zaburzenia snu?

Diagnostyka zaburzeń snu obejmuje różnorodne metody, takie jak:

• Wywiad medyczny – dokładna analiza historii zdrowia i trybu życia pacjenta.
• Prowadzenie dziennika snu – pacjent zapisuje godziny snu, budzenia się i samopoczucie.
• Badanie polisomnograficzne – rejestracja parametrów fizjologicznych podczas snu.
• Test latencji snu (MSLT) – badanie czasu zasypiania w kontrolowanych warunkach.

Metody leczenia zaburzeń snu

Leczenie zaburzeń snu zależy od ich przyczyny. Poniżej przedstawiamy najczęstsze metody terapii:

1. Terapia behawioralno-poznawcza (CBT-I)

To jedna z najbardziej skutecznych metod w leczeniu bezsenności. Skupia się na zmianie negatywnych wzorców myślenia i zachowań związanych ze snem.

2. Farmakoterapia

Leki nasenne, przeciwlękowe lub melatonina mogą być pomocne, jednak ich stosowanie powinno być krótkotrwałe i kontrolowane przez lekarza.

3. Zmiana stylu życia

• Regularne godziny snu.
• Unikanie kofeiny i alkoholu przed snem.
• Stworzenie komfortowego środowiska snu (ciemność, cisza).

4. Leczenie przyczynowe

W przypadku zaburzeń takich jak bezdech senny konieczne jest stosowanie urządzeń CPAP, a w przypadku zaburzeń hormonalnych – odpowiednia terapia.

Rola technik relaksacyjnych

Techniki takie jak joga, medytacja, czy aromaterapia mogą być skutecznym wsparciem w leczeniu zaburzeń snu. Badania pokazują, że relaksacja przed snem zmniejsza poziom kortyzolu – hormonu stresu, co ułatwia zasypianie.

Sny jako wskaźnik zdrowia

Czy wiesz, że analiza snów może pomóc w diagnozowaniu problemów zdrowotnych? Według portalu sennik.app, często powtarzające się koszmary lub sny o określonej tematyce mogą wskazywać na stres, traumy lub inne nieuświadomione problemy. Zainteresowanie tym tematem rośnie, a analiza snów staje się elementem terapii psychologicznej.

Rodzaje zaburzeń snu i ich objawy

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Jeśli problemy ze snem utrzymują się dłużej niż kilka tygodni i wpływają na Twoje zdrowie lub codzienne funkcjonowanie, nie zwlekaj z wizytą u specjalisty. Zaburzenia snu mogą być objawem innych, poważniejszych problemów zdrowotnych, takich jak depresja czy choroby neurologiczne.

Sen – klucz do zdrowia

Sen to nie luksus, ale niezbędny element zdrowego życia. Zaburzenia snu, choć powszechne, nie powinny być bagatelizowane. Współczesna medycyna oferuje skuteczne metody diagnozy i leczenia, dzięki którym można przywrócić harmonię rytmu dobowego i cieszyć się regenerującym snem. Pamiętajmy, że zdrowy sen to podstawa dobrego samopoczucia i efektywnego funkcjonowania w życiu codziennym.

Choroba afektywna dwubiegunowa to zaburzenie charakteryzujące się skrajnymi wahaniami nastroju, które obejmują depresję i hipomanię, czyli stan nadmiernego i nieuzasadnionego podniecenia. Wczesna diagnoza i skuteczne leczenie są kluczowe dla zdrowia i komfortu pacjenta. ChAD może pojawić się w każdym wieku, ale zazwyczaj pierwsze objawy pojawiają się w późnym okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości, częściej w postaci epizodów depresji niż hipomanii.

„Bardzo często powtarzam, że pierwszymi i najważniejszymi diagnostami są osoby dorosłe, mające codzienną styczność z nastolatkiem: rodzice, opiekunowie, nauczyciele. Zaalarmowani zmianą jego zachowania, impulsywnością czy pogorszeniem wyników w nauce, powinni nie bać się zgłaszać do specjalistów. Zdecydowanie lepiej się pomylić, niż przeoczyć bardzo poważny problem medyczny” – tłumaczy dr Aleksandra Lewandowska, krajowa konsultant w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży.

Życie z chorobą afektywną dwubiegunową wymaga stałej czujności i świadomości konieczności odpowiedniego leczenia, aktywności fizycznej, snu i rutyny. Nieprzestrzeganie tych zasad może prowadzić do negatywnych reakcji emocjonalnych, które mogą być mylone z objawami choroby.

Osoby z ChAD często zastanawiają się, które z ich emocji są naturalne, a które są wynikiem zaburzeń. Ważne jest, aby umieć odróżnić między nimi i odpowiednio reagować na sygnały swojego organizmu.

„Wahania nastroju i zmiany w zachowaniu powodują, że osobom z diagnozą choroby afektywnej dwubiegunowej może być trudniej utrzymać stabilne relacje. Dodatkowo nadal utrzymują się liczne uprzedzenia i błędne przekonania związane z zaburzeniami i chorobami psychicznymi, co może utrudniać otwarte szukanie pomocy” – zaznaczają Urszula Szybowicz i dr Katarzyna Gustavsson z Fundacji Nie Widać Po Mnie, zajmującej się psychoedukacją w zakresie zdrowia psychicznego.

„Jeśli lekarz błędnie włączy farmakoterapię depresji, to niestety konsekwencje są bardzo poważne: dochodzi wówczas do nasilenia objawów związanych z chorobą afektywną dwubiegunową. Nieadekwatne czy opóźnione leczenie wiąże się także z pogorszeniem jakości życia, a także gorszą współpracą z pacjentem i rodziną” – wyjaśnia dr Aleksandra Lewandowska.

Leczenie choroby afektywnej dwubiegunowej wymaga stałego wsparcia, zarówno psychospołecznego, jak i farmakologicznego.

Celem farmakologicznego leczenia choroby afektywnej dwubiegunowej jest normalizacja procesów przekaźnictwa w mózgu, takich jak dopaminergiczny, noradrenergiczny i glutaminergiczny. Bez osiągnięcia remisji lub znacznej redukcji objawów, trudno jest skutecznie działać na poziomie psychospołecznym.

Z szacunków wynika, że zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, psychoza czy choroba afektywna dwubiegunowa, dotykają codziennie od 3 do 5 proc. ogólnej populacji oraz około 2 proc. dzieci i młodzieży. Przez wiele lat te schorzenia były lekceważone i obarczone stygmatem, podczas gdy pacjenci cierpiący na nie mają takie samo prawo do uniknięcia trudności z diagnozą oraz dostępu do skutecznego leczenia opartego na najnowszej wiedzy medycznej, jak wszyscy inni.

Niemniej jednak, młodzi pacjenci w Polsce, pomimo trafnej i szybkiej diagnozy, napotykają olbrzymi problem, ponieważ skuteczny lek na epizody depresji u dzieci nie jest refundowany w naszym kraju.

Jest to jedyny preparat zarejestrowany przez FDA, który zawiera cząsteczkę czynną lurazydon, rekomendowany przez towarzystwa naukowe do leczenia epizodów depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej już od 10. roku życia. Odróżnia go najmniejsze ryzyko objawów niepożądanych, ze względu na minimalny wpływ na przyrost masy ciała oraz układ sercowo-naczyniowy.

Obecnie refundacja obejmuje kilka preparatów stosowanych w epizodach maniakalnych oraz epizodach mieszanych, jednak żaden z nich nie jest przeznaczony do stosowania w epizodach depresji u pacjentów młodzieżowych w przebiegu ChAD, czyli na etapie, kiedy „włączenie” farmakoterapii jest bezwzględnie wskazane. Niestety, cena preparatu zawierającego lurazydon jest zbyt wysoka dla większości rodzin, mimo zaleceń psychiatrów.

„W przypadku dorosłych pacjentów w leczeniu epizodów depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej mamy jeszcze kilka preparatów, które są rekomendowane, mają rejestrację i refundację. W przypadku dzieci jednak takie alternatywy po prostu nie istnieją” – dodaje krajowa konsultant w dziedzinie psychiatrii dziecięcej i młodzieżowej.

Warto zauważyć, że preparat ten został zarejestrowany w Unii Europejskiej i objęty refundacją przez polski Fundusz, jednak tylko w przypadku leczenia schizofrenii u dzieci od 13. roku życia. W Stanach Zjednoczonych jest powszechnie stosowany w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej. Polscy lekarze i pacjenci z ChAD apelują o rozszerzenie dostępności tego leku w Polsce.

„Pomimo postępu w ostatnich latach Polska wciąż ma obszary wymagające poprawy, jeśli chodzi o sytuację osób cierpiących na ChAD. Przede wszystkim chodzi o kwestię innowacji w leczeniu, które wciąż są w naszym kraju dostępne z opóźnieniem lub w ograniczonym zakresie” – ocenia dr Katarzyna Gustavsson.

Specjaliści zgodnie podkreślają, że każdy pacjent powinien mieć równy dostęp do skutecznego leczenia, niezależnie od miejsca zamieszkania, sytuacji finansowej czy wieku. Rozpoczęcie terapii farmakologicznej w młodym wieku to inwestycja w zdrową i stabilną dorosłość. Światowy Dzień Choroby Afektywnej Dwubiegunowej, przypadający na 30 marca, jest doskonałą okazją do zwrócenia uwagi na potrzeby nawet najmłodszych pacjentów.

Według ekspertów, kluczowym elementem skutecznego leczenia jest równy dostęp do terapii niezależnie od regionu zamieszkania, zamożności czy wieku pacjenta. Początek leczenia farmakologicznego w młodym wieku to inwestycja w zdrową i pełną życia dorosłość. 30 marca, Światowy Dzień Choroby Afektywnej Dwubiegunowej, jest doskonałą okazją do zwrócenia uwagi na potrzeby nawet najmłodszych pacjentów.

„Środowisko lekarskie nieustannie apeluje o zniesienie barier prawnych i finansowych, uniemożliwiających większości rodzin borykających się z ChAD dostępu do odpowiedniej terapii” – konkluduje dr Aleksandra Lewandowska.

Pochodzenie wiadomości: pap-mediaroom.pl

Agnieszka Leszczyńska, prezes Angelini Pharma Polska, zaprezentowała podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu swój projekt aplikacji dedykowanej lekarzom POZ, która ma na celu diagnostykę przypadków depresji u pacjentów. Aplikacja ma pomagać w tworzeniu profilu pacjenta i dobraniu odpowiedniego leczenia, co jest szczególnie ważne, ponieważ wiele osób z problemami psychicznymi wstydzi się korzystać z pomocy psychiatry.

„To aplikacja edukacyjna, przygotowujemy ją pro bono, nie robimy tego, żeby zwiększyć sprzedaż leków. Po wprowadzeniu danych aplikacja nie poda nazwy lekarstwa, tylko molekuły i okres dawkowania” – wyjaśniała prezes Leszczyńska.

Aplikacja jest owocem współpracy z Polskim Towarzystwem Psychiatrii, a także z ośrodkami leczenia chorób psychicznych w Łodzi, kierowanym przez prof. Piotra Gałeckiego i Krakowie, kierowanym przez prof. Dominikę Dudek. Ponadto, współpracujemy z sieciami przychodni lekarskich Grupy Lux Med oraz Grupy Neuca.

„Ważne, by ta aplikacja była prosta w użytkowaniu. Lekarz POZ może poświęcić pacjentowi podczas wizyty tylko 12 minut” – dodaje prezes Leszczyńska.

„W wypadku zaburzeń depresyjnych i lękowych współpraca między POZ a opieką psychiatryczną jest nieunikniona. Nasze doświadczenia potwierdzają, że taka współpraca się sprawdza, szczególnie jeśli chodzi właśnie o zachorowania na depresję, których obserwujemy ciągły wzrost” – powiedział profesor.

Prof. Piotr Gałecki, krajowy konsultant w dziedzinie psychiatrii, zaznaczył, że w Polsce 26% ludności narażonych jest na ryzyko zaburzeń psychicznych.

Przez ostatni rok w Polsce 28 milionom mieszkańców zapewniono świadczenia z Programu Opieki Koordynowanej (POZ). Program ten pozwala pacjentom na szybszą diagnozę i skuteczniejsze leczenie chorób przewlekłych u swojego lekarza rodzinnego, bez konieczności wizyty u specjalisty.

Prof. Gałecki zauważył, że w Polsce 26% populacji znajduje się w grupie ryzyka chorób psychicznych.

Świadczenia z POZ są dostępne dla 28 milionów mieszkańców naszego kraju od ponad roku. Program Opieki Koordynowanej daje szansę pacjentom na szybsze postawienie diagnozy i skuteczniejsze leczenie chorób przewlekłych u własnego lekarza rodzinnego, bez potrzeby wizyty u specjalisty.

Prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, przedstawicielka ministra zdrowia odpowiedzialnego za wdrożenie opieki koordynowanej w POZ, poinformowała, że w ciągu ostatnich kilku miesięcy udało się zrealizować wdrożenie tego modelu w 26 proc. podmiotów POZ, co pozwoliło na objęcie 33 proc. populacji tym rodzajem opieki.

„Jesteśmy w dobrym momencie, żeby powiedzieć, że ten projekt się przyjął. To, co zostało zaplanowane – zrealizowano” – powiedziała profesor.

Według profesor, w celu dalszego rozwoju systemu opieki koordynowanej, ważne jest stworzenie narzędzi, które ułatwią koordynatorom programu wykonywanie obowiązków. Przykładem takiego narzędzia może być specjalne oprogramowanie.

„Od tej reformy [POZ – red.] może zależeć skuteczność wszystkich innych działań, chociażby reformy onkologicznej, kardiologicznej i psychiatrii. Bez uporządkowanego fundamentu POZ na pewno wiele innych rzeczy się nie uda” – podkreśliła dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, dziekan Centrum Kształcenia Podyplomowego i dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego.

Wiadomość pochodzi z serwisu: pap-mediaroom.pl

Prof. Piotr Gałecki, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii, kierownik Kliniki Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, zwraca uwagę na to, że choć w Polsce o depresji jest mniej wiadomo niż w Europie, należy spodziewać się wzrostu zachorowań. Program lekowy dla osób, u których pomimo leczenia depresja nadal występuje, dostępny jest w ramach ambulatoryjnego leczenia. Aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych (np. skoków ciśnienia, utraty pamięci, zaburzeń czucia itp.), pacjent po przyjęciu leku powinien pozostać pod obserwacją przez kolejne 2 godziny. Przez następne 24 godziny pacjent nie powinien prowadzić pojazdu. Lek może być stosowany w czasie do 7 miesięcy, a następnie w razie potrzeby leczenie można podtrzymać.

Jak wykazały badania, dwie kolejno po sobie stosowane farmakoterapie nie sprawdzają się w przypadku depresji lekoopornych. Jednakże, jako alternatywa, Prof. Gałecki wskazuje na leczenie elektrowstrząsami. Niestety, dostęp do tego typu terapii jest bardzo ograniczony – występują mało ośrodków zdolnych do wykonania zabiegu, a także wymaga on dwumiesięcznej hospitalizacji.

Chociaż lekkie zaburzenia depresyjne zazwyczaj można skutecznie leczyć przy użyciu psychoterapii, to w przypadku średniej i ciężkiej depresji, najkorzystniejsze efekty przynosi zastosowanie zarówno leków, jak i psychoterapii.

„Owszem, pojawiały się >>nowe<< leki, ale one były modyfikacjami znanym nam od lat substancji. Podawana donosowo esketamina działa szybko, a w psychiatrii po podaniu leku zazwyczaj na efekt trzeba czekać około 2-4 tygodni i to pod warunkiem, że pacjent współpracuje, biorąc leki zgodnie z  zaleceniami. Po podaniu donosowym pacjent od razu wychodzi z dołka. Lek jednak nie może być w powszechnym użyciu, jest lekiem narkotycznym. Do programu lekowego trafią pacjenci ostro wyselekcjonowani. Przeciwskazaniem jest m.in. uzależnienie od leków, narkotyków, alkoholu. Wierzę jednak, że dzięki temu programowi spora grupa pacjentów odczuje ulgę” – mówi prof. Agata Szulc.

Prof. Agata Szulc, kierownik Kliniki Psychiatrycznej Wydziału Nauk o Zdrowiu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, jest bardzo zadowolona z programu, który oferuje bezpłatne leczenie pacjentom.

Maciej Miłkowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, kierujący Departamentem Polityki Lekowej i Farmacji, wyjaśnił, że udostępnienie polskim pacjentom nowej cząsteczki jest możliwe dzięki trzyletniemu programowi, stosowanego od początku w USA.

Prof. Agata Szulc jest szczególnie zadowolona z programu, który zapewnia pacjentom dostęp do bezpłatnego leczenia.

Maciej Miłkowski uważa, że polscy pacjenci skorzystają na programie, dzięki któremu będą mieć bezpłatny dostęp do nowej cząsteczki.

Prof. Agata Szulc jest zwolenniczką programu, który daje pacjentom możliwość otrzymania bezpłatnego leczenia.

Maciej Miłkowski jest przekonany, że dzięki programowi, polscy pacjenci będą mieli dostęp do najnowocześniejszych cząsteczek, bez konieczności poniesienia wysokich kosztów.

Prof. Agata Szulc podkreśla, że program daje możliwość bezpłatnego leczenia, co jest dla pacjentów bardzo ważne.

Maciej Miłkowski zaznaczył, że program cząsteczki, stosowany od początku w USA, zapewnia polskim pacjentom bezpłatny dostęp do nowoczesnych technologii medycznych.

„To był jeden z trudniejszych kroków refundacyjnych. Zlecaliśmy różne analizy, bo ostatecznie pacjenci muszą być bezpieczni. Długo też trwały negocjacje z producentem leku, który podyktował cenę diametralnie różniącą się od innych leków przeciwdepresyjnych. Nie mogliśmy na te różnice zgodzić się. Trwająca osiem miesięcy terapia kosztowałaby więcej niż leczenia wszystkich pacjentów z depresją. Udało się uzgodnić przystępną cenę. Będziemy też analizowali efektywność leczenia. Pierwsze analizy pojawią się w drugim roku trwającego dwa lata programu, bo leczenie trwa osiem miesięcy. Liczymy, że dzięki programowi pacjenci chorzy do depresję lekooporną wrócą do społeczeństwa, będą realizować swoje pasje i pracować” – mówi Maciej Miłkowski.

Koszty bezpośrednie depresji obejmują głównie wydatki na leczenie i opiekę farmakologiczną oraz psychoterapię. Koszty pośrednie depresji to głównie straty produktywności w pracy i spadek jakości życia. 

Według szacunków profesora Gujskiego, koszty społeczne i ekonomiczne związane z depresją są ogromne i sięgają milionów dolarów rocznie. Oznacza to, że opłacalne jest inwestowanie w leczenie i opiekę dla osób cierpiących na tę chorobę, aby zapobiec dalszym stratom.

Depresja to poważny problem, zarówno dla społeczeństwa, jak i dla ekonomii. Aby zminimalizować straty, ważne jest, aby ludzie mieli dostęp do profesjonalnej opieki medycznej i wsparcia psychologicznego. 

Koszty depresji są zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie. Bezpośrednie koszty obejmują leczenie i opiekę farmakologiczną oraz psychoterapię, natomiast pośrednie koszty to straty produktywności i spadek jakości życia. Według szacunków, koszty te łącznie wynoszą miliony dolarów rocznie.

Dlatego ważne jest, aby ludzie mieli dostęp do odpowiedniej pomocy medycznej i wsparcia psychologicznego. Przy odpowiednim wsparciu i leczeniu, możliwe jest zminimalizowanie skutków depresji i ograniczenie kosztów związanych z tą chorobą.

Depresja ma ogromny wpływ na jakość życia, relacje międzyludzkie i wpływa na zdolność do wykonywania pracy. Nieleczona może doprowadzić do myśli samobójczych, a w skrajnych przypadkach do samobójstwa. Zaburzenia psychiczne są istotnym wyzwaniem dla systemu ubezpieczenia społecznego. W 2019 roku wydano 318 tysięcy zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy z powodu depresji, a łączny czas trwania zwolnień wyniósł 6 milionów dni. Ponadto 1,4 miliona pacjentów zrealizowało recepty na refundowane leki psychiatryczne, co pokazuje wysokie obciążenie depresją w Polsce. W 2019 r. koszty refundacji świadczeń związanych z leczeniem depresji w Polsce wyniosły 251 milionów złotych.

Prof. Gujski podkreśla, że rozwój psychiatrii w Polsce za sprawą Ministerstwa Zdrowia przejawia się w postaci znacznego wzrostu wydatków finansowych. W ciągu ostatnich dziesięciu lat kwota przeznaczana na psychiatrię wzrosła z 130 do ponad miliarda złotych rocznie.

Prof. Marcin Wojnar z Katedry i Kliniki Psychiatrycznej WUM przypomina, że w 2018 roku powstała koalicja, która ma na celu wsparcie pacjentów zmagających się z depresją lekooporną. Założeniem koalicji jest zapewnienie wszechstronnej opieki medycznej osobom dotkniętym tym zaburzeniem.

„Przyglądaliśmy się wszystkim aspektom depresji. To są olbrzymie koszty społeczne, bo pacjenci biorą zwolnienia lekarskie, ale także niepoliczalne koszty indywidualne, które ponosi pacjent i jego rodzina. Skuteczne leczenie depresji ma przywrócić człowieka do życia społecznego, do rodziny, pracy” – mówi prof. Wojnar.

Źródło wiadomości: pap-mediaroom.pl