Jedną z najczęstszych niezakaźnych i przewlekłych chorób układu oddechowego o wieloczynnikowej etiologii jest astma. Według Światowej Organizacji Zdrowia, na całym świecie cierpi na nią około 360 milionów osób.

Rozwój tej choroby zależy od genetycznych predyspozycji oraz czynników środowiskowych, a jej patomechanizm wynika z przewlekłego zapalenia dróg oddechowych. Charakterystycznymi objawami są świszczący oddech, trudności w oddychaniu, uczucie ściskania w klatce piersiowej i kaszel.

„GINA wskazuje wprost, że aby osiągnąć pozytywne efekty leczenia, musimy edukować pacjentów” – tłumaczy dr n. med. Piotr Dąbrowiecki z Kliniki Chorób Wewnętrznych, Infekcyjnych i Alergologii WIM-PIB, przewodniczący Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP.

W Polsce aż 40 proc. populacji (ok. 15 mln mieszkańców) cierpi na choroby alergiczne, najczęściej objawiające się jako nieżyt górnych dróg oddechowych u 25 proc. populacji (9 mln). Astma dotyka 12 proc. populacji (4 mln), a atopowe zapalenie skóry występuje u 7-9 proc. populacji (2,5 – 3 mln).

Astma nie jest chorobą, którą można wyleczyć, ale odpowiednia edukacja pacjentów może znacząco wpłynąć na kontrolę jej objawów. Według ekspertów, astma jest dobrze kontrolowana, gdy objawy występujące w ciągu dnia pojawiają się mniej niż dwa razy na tydzień, pacjent nie budzi się w nocy z powodu ataków choroby, potrzeba zastosowania doraźnego leczenia nie jest częstsza niż dwa razy w tygodniu, a aktywność życiowa chorego nie różni się znacząco od aktywności osoby zdrowej. Gdy spełnione są 2-3 z tych kryteriów, mówi się o astmie częściowo kontrolowanej, a gdy tylko jedno – o astmie niekontrolowanej.

Według dr Dąbrowieckiego, ważnym elementem edukacji pacjentów jest przekazanie im informacji, że astma jest chorobą zapalną, a podstawą terapii jest regularne stosowanie glikokortykosteroidów wziewnych. Pomimo możliwych drobnych skutków ubocznych, takich jak chrypka, ważne jest kontynuowanie leczenia, ponieważ glikokortykosteroidy wziewne są bezpiecznymi lekami, które hamują proces zapalny w płucach i pozwalają na kontrolowanie choroby.

„Nie ma inhalatora optymalnego – jest tylko taki, który dobraliśmy dobrze dla pacjenta i wyedukowaliśmy go, by nie popełniał błędów w stosowaniu go” – uważa dr Dąbrowiecki i podkreśla, że temat prawidłowego używania inhalatora lekarz powinien poruszać na każdej wizycie pacjenta chorego na astmę, instruując i korygując popełniane błędy, które mogą skutkować przyjmowaniem innej niż zalecana dawki leku.

Astma ciężka stanowi największe wyzwanie dla lekarzy, gdyż dotyczy około 5 procent wszystkich pacjentów z tą chorobą. Mimo zastosowania optymalnego i intensywnego leczenia zgodnego z obowiązującymi wytycznymi GINA, astma ciężka nadal pozostaje trudna do kontrolowania.

„Chorzy na astmę ciężką mają dużo częstsze zaostrzenia choroby, w tym epizody ciężkich duszności, wymagające podania sterydów systemowych, nieplanowanych wizyt w szpitalnych oddziałach ratunkowych czy hospitalizacji. Osiem razy wyższe jest też u nich ryzyko zgonu. Niepokojące jest, że większość (72 proc.) pacjentów z astmą ciężką pozostaje pod opieką lekarzy pierwszego kontaktu i nie miało jeszcze konsultacji specjalistycznej” – podkreśla prof. Maciej Kupczyk z Kliniki Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Według ekspertów, nawet łagodna astma może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. Według prof. Kariny Jahnz-Różyk, krajowej konsultantki w dziedzinie alergologii, 30-37% pacjentów z tego rodzaju astmą doświadcza zaostrzeń choroby, a 16% jest zagrożonych zgonem, a 15% umiera. Nieprzewidywalność czynników, takich jak ekspozycja na pyłki czy zanieczyszczenia powietrza, oraz niestosowanie się do zaleceń lekarskich są głównymi przyczynami zagrożenia.

Leki biologiczne wykazują bardzo wysoką skuteczność w leczeniu astmy ciężkiej, co potwierdzają badania przeprowadzone w wielu ośrodkach. Według prof. Kupczyka, zakres leków biologicznych stosowanych w astmie i dostępnych w ramach programu lekowego w Polsce jest obecnie zgodny ze standardami GINA.

Niestety, raport „Program lekowy B.44. Leczenie chorych z ciężką postacią astmy” wykazał, że jedynie około 3,5 tys. pacjentów korzysta z tego programu, podczas gdy specjaliści szacują, że kwalifikowałoby się do niego 32-28 tys. osób z ciężką astmą. Tylko 10 proc. pacjentów z tej grupy korzysta z najnowocześniejszej terapii, co wynika z różnych czynników, takich jak zaniżona wycena świadczeń czy brak wiedzy o działaniu leków biologicznych.

Te leki są rekomendowane także w leczeniu innych chorób eozynofilowych, takich jak zespół hipereozynofilowy (HES), ziarniniakowatość eozynofilowa z zapaleniem naczyń (EGPA) oraz przewlekłe zapalenie zatok przynosowych z polipami nosa.

Eozynofile, rodzaj leukocytów, w zdrowym organizmie pełnią funkcję zwalczania patogenów. Wzrost ich poziomu związany jest z chorobami powszechnymi, takimi jak astma ciężka (w 80% przypadków) i przewlekłe zapalenie zatok przynosowych z polipami nosa (w 90%), a także z rzadkimi chorobami takimi jak EGPA i HES. W leczeniu tych schorzeń zalecany jest mepolizumab.

„Znaleziono przeciwciało monoklonalne, które blokuje kluczową cytokinę powodującą rozwój eozynofilów, ich długie przeżycie, proliferację i uwalnianie toksycznych białek do otoczenia. Jest to mepolizumab. Hamuje on nadmiarną proliferację eozynofilów pozostawiając liczbę komórek potrzebną do zachowania homeostazy. Z badań wynika, że u pacjentów z astmą ciężką lek redukował zaostrzenia; u chorych tych udawało się również całkowicie odstawić sterydy lub zredukować je do minimalnej skutecznej dawki” – podkreśla prof. Piotr Kuna, kierownik II Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Alergolog uważa, że rozpowszechnienie badania morfologicznego krwi z oznaczeniem poziomu eozynofili poprawiłoby wykrywalność chorób eozynofilowych. Według niego, lekarze zbyt rzadko zwracają uwagę na poziom eozynofili podczas analizy wyników takich badań, co może opóźnić postawienie właściwej diagnozy chorób rzadkich o kilka lat.

Astma to ważny obszar edukacji, który obejmuje najnowsze standardy leczenia, diagnostyki, dostępność leków oraz zmiany w systemie opieki medycznej. Wytyczne konsultanta krajowego dotyczące astmy w opiece koordynowanej, opublikowane w lutym 2024 roku, stanowią istotne narzędzie. Opieka koordynowana, wprowadzona dwa lata wcześniej, umożliwia leczenie pacjentów w poradni podstawowej opieki zdrowotnej oraz kierowanie ich na podstawową diagnostykę. Wytyczne obejmują schemat postępowania z pacjentem z podejrzeniem astmy oraz będącego w trakcie terapii, określając, kiedy konieczna jest konsultacja u specjalisty lub objęcie specjalistyczną opieką ambulatoryjną.

Ważne jest, aby pacjent z astmą, zgodnie z tegorocznym hasłem Światowego Dnia Astmy, korzystał nie tylko z porad i wizyt kontrolnych w POZ, ale także z porad edukacyjnych (do 6 w roku), dietetycznych (do 3 w roku) oraz wsparcia koordynatora. Zwłaszcza rodzice dzieci z astmą powinni aktywnie korzystać z tych usług, aby zapewnić najlepszą opiekę swoim bliskim.

Warto zaznaczyć, że projekt Koalicji na rzecz Leczenia Astmy o nazwie Recepta 2.0 oczekuje na skierowanie do realizacji, np. w ramach pilotażu, co jest uzależnione od funduszy z Krajowego Planu Odbudowy.

„Ma on wspomagać lekarza podczas wypisywania recepty. W momencie gdy zdecyduje się on na wypisanie glikokortykosteroidu doustnego z kodem astmatycznym lub krótko działającego beta-mimetyku, automatycznie pokazuje mu się notyfikacja, mówiąca, że pacjent ma prawdopodobnie nieprawidłowo kontrolowaną astmę i zaleca się skierowanie go na konsultację do alergologa czy pulmonologa, lub sprawdzić, czy prawidłowo przyjmuje leki i podjąć działania edukacyjne” – wyjaśnia przewodniczący Koalicji prof. Marek Kulus, kierownik Kliniki Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego, Dziecięcy Szpital Kliniczny w Warszawie.

Źródło dystrybucji: pap-mediaroom.pl

Kryzys humanitarny na Ukrainie jest uważany za jeden z najdłużej trwających na świecie. W Polsce ponad 10% z 2,5 mln uchodźców z Ukrainy to osoby powyżej 65. roku życia, co stawia przed nami nowe wyzwania w zakresie zapewnienia im zdrowego i satysfakcjonującego życia. WHO, polskie miasta i gminy należące do GNAFCC angażują się w udzielanie wsparcia starszym uchodźcom a także wszystkim starszym osobom w Polsce oraz poza jej granicami.

Polska jak i inne kraje Unii Europejskiej doświadczają gwałtownych zmian demograficznych, przez różne czynniki, takie jak zmieniające się współczynniki dzietności i umieralności, czy migracje. Przewiduje się, że do 2030 roku odsetek osób powyżej 60 roku życia w Polsce wyniesie 28,8%, a do 2050 roku ta grupa wiekowa będzie stanowić aż 40% naszej populacji. Tak wielkie przekształcenia w demografii muszą być poprzedzone gruntownym przemyśleniem i przebudowaniem polityki społecznej, aby przygotować się na przyszłość. Wiele polskich miast wprowadza już rozwiązania, które pozwalają osobom starszym czuć się bezpieczniej i komfortowo, jak również ułatwiają wspólną wymianę informacji i kształtowanie umiejętności.

Konferencja wzmocniła współpracę pomiędzy polskimi i międzynarodowymi członkami Globalnej Sieci Miast i Społeczności Przyjaznych Osobom Starszym (GNAFCC), tworząc platformę do opracowania Krajowego Programu Miast i Społeczności Przyjaznych Osobom Starszym w Polsce, w oparciu o pożyteczne przykłady z innych państw, w których działają skuteczne programy krajowe. W trakcie spotkania uczestnicy mogli wymieniać się doświadczeniami z przedstawicielami z Irlandii, Mołdawii, Norwegii, Słowenii i Wielkiej Brytanii. Na konferencji swoją obecnością zaszczyciły miasta i gminy takie jak Gdynia, Kalisz, Katowice, Kołbudy, Opole, Ostrów Wielkopolski, Poznań, Rzeszów, Stargard i Wrocław.

W marcu br. Miasto Kraków zostało uznane za jedno z 10 miast i gmin w Polsce należących do Globalnej Sieci dla Miast i Społeczności Przyjaznych Osobom Starszym Światowej Organizacji Zdrowia. W uroczystości wręczenia certyfikatu członkostwa w sieci, która miała miejsce w Urzędzie Miasta Krakowa, uczestniczyli przedstawicielka WHO w Polsce – dr Paloma Cuchί, dr. Thiago Herick de Sa, odpowiedzialny za środowiska przyjazne osobom starszym w Kwaterze Głównej WHO w Genewie, oraz dr. Yongjie Yon, oficer techniczny ds. starzenia się i zdrowia w Regionalnym Biurze WHO dla Europy w Kopenhadze. Ten wyjątkowy dzień został okazją do uhonorowania Miasta Krakowa tym zaszczytnym tytułem, który jest ważnym kamieniem milowym w jego historii.

Konferencja zgromadziła szerokie grono ekspertów z różnych sektorów, w tym reprezentantów środowiska akademickiego, organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz wybitnych działaczy społecznych, wśród których znalazła się Anna Okońska-Walkowicz, jedna z liderów i liderek inicjatywy „Healthy Ageing 50”, która została ustanowiona przez Narodową Organizację Zdrowia i nagrodzona przez ONZ w ramach Dekady Zdrowego Starzenia się, aby uhonorować 50 osób pracujących nad tworzeniem bardziej przyjaznego środowiska dla starzenia się.

„Szybkie starzenie się społeczeństw europejskich jest faktem. Miasta i społeczności przyjazne osobom starszym zapewniają wiele korzyści dla ludzi w każdym wieku i stanowią świetną platformę do pracy z osobami starszymi, wymiany doświadczeń, wsłuchania się w ich potrzeby oraz wzmacniania ich w celu znalezienia najskuteczniejszych rozwiązań dla zmian i wyzwań, przed którymi wszyscy stajemy wraz z wiekiem. Biorąc pod uwagę to, czego dowiedzieliśmy się o problemach, których doświadczają starsi uchodźcy, kluczowe jest, aby otrzymali oni nasze wsparcie, aby mogli dotrzeć do usług, których potrzebują, i aby ich głosy zostały wysłuchane” – wyjaśniła przedstawicielka WHO w Polsce dr Paloma Cuchί.

• Emergency preparedness for older people (WHO)

• WHO Global Network for Age-friendly Environments

Oto nowa wersja paragrafów:

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o globalnej sieci miast i społeczności przyjaznych starszym, sprawdź Globalną Sieć WHO dla Miast i Społeczności Przyjaznych Starszym.

Zainteresowani Krakowem mogą odwiedzić wersję Age-friendly World.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o sytuacji kryzysowej w Ukrainie, odwiedź stronę Emergency situation in Ukraine (WHO).

Osoby zainteresowane tematem osób starszych i sytuacji kryzysowych mogą odwiedzić Older people and emergency situations hub (UN Decade of Healthy Ageing)

Jeśli szukasz informacji na temat przygotowania na sytuacje kryzysowe starszych ludzi, sprawdź stronę Emergency preparedness for older people (WHO).

Jeśli interesują Cię środowiska przyjazne starszym, odwiedź Globalną Sieć WHO dla Środowisk Przyjaznych Starszym.

Informacja dystrybuowana przez: pap-mediaroom.pl